Jesse Livermore: Bi Kịch Vĩ Đại Nhất Phố Wall — "How To Trade In Stocks"

Jesse Livermore bỏ nhà ở Shrewsbury, Massachusetts lúc 14 tuổi với 5 đô la trong túi. Ông tìm được việc ghi bảng giá cổ phiếu tại Paine Webber Boston. Trong khi đồng nghiệp chỉ ghi số, Livermore ghi nhớ và phân tích pattern của giá — nhận ra rằng có thể dự đoán hướng giá dựa trên cách giá di chuyển.

"Bucket shops" là các nơi cá cược giá cổ phiếu không thực sự mua bán — và Livermore chiến thắng chúng liên tục đến mức bị đuổi từng phòng. Ông kiếm đủ tiền để chuyển lên New York và thử sức với sàn thật. Lần đầu tiên, ông thua sạch — vì ở sàn thật, slippage và thực thi lệnh làm hỏng hoàn toàn hệ thống từ bucket shop.

Livermore nhận ra dấu hiệu của thị trường quá tải: mọi người đều đang mua margin, giá cổ phiếu đường sắt không phản ánh thực tế kinh doanh nữa. Ông SHORT toàn bộ vào đúng thời điểm J.P. Morgan đang cố cứu thị trường. Kết quả: 3 triệu đô trong vài tuần, trong khi phần đông nhà đầu tư mất sạch.

Livermore phá sản ít nhất 3 lần trong cuộc đời: mất sạch năm 1908 vì cotton, năm 1915 vì không tuân thủ quy tắc của chính mình, năm 1934 vì giao dịch bất hợp lý trong thị trường điều tiết chặt hơn. Mỗi lần phá sản, ông phân tích lại sai lầm và quay lại mạnh hơn — cho đến lần cuối cùng.

Trước Black Thursday 24/10/1929, Livermore đã SHORT thị trường dựa trên một dấu hiệu: breadth của thị trường (số lượng cổ phiếu tham gia đà tăng) đang giảm dù chỉ số vẫn tăng. Ông kiếm 100 triệu đô — nhiều đến mức Tổng thống Hoover yêu cầu ông ngừng SHORT vì lo ngại gây thêm hoảng loạn.

Sau 1929, các quy định mới của SEC làm thay đổi hoàn toàn cách thị trường vận hành. Livermore không thích nghi được. Ông tham gia các vụ đầu tư tệ hại, mất kiểm soát cảm xúc, và phá sản lần thứ 4. Năm 1934, ông khai phá sản với khoản nợ 2.5 triệu đô. Năm 1940, cuốn sách cuối cùng "How To Trade In Stocks" ra đời — và 1 năm sau ông qua đời.

Livermore không giao dịch mọi lúc — ông kiên nhẫn đợi "điểm xoay": mức giá quan trọng mà tại đó thị trường sẽ cho thấy nó muốn đi đâu. Breakout khỏi vùng tích lũy, retest sau breakout, hoặc đảo chiều rõ ràng. "Tiền được kiếm khi ngồi chờ — không phải khi giao dịch."

Livermore KHÔNG bao giờ đánh ngược xu hướng lớn. "Đừng bao giờ bán cổ phiếu đang tăng chỉ vì có vẻ đắt. Đừng bao giờ mua cổ phiếu đang giảm chỉ vì có vẻ rẻ." Xu hướng là bạn cho đến khi nó kết thúc — và chính hành động giá sẽ cho bạn biết khi nào nó kết thúc.

"Nếu bạn không thể cắt lỗ, bạn không nên giao dịch." Livermore quy định cứng: nếu vào lệnh đúng cách, thị trường nên đi đúng hướng ngay lập tức. Nếu không → đóng lệnh. Không chờ. Không cầu nguyện. Không average down. Ông đã phá sản 3 lần vì vi phạm quy tắc này.

"Người ta thường sai ở chỗ chốt lời sớm quá và để lỗ chạy dài." Khi giao dịch đúng hướng, Livermore tiếp tục bổ sung vị thế (pyramid) vào cổ phiếu đang tăng — không chốt lời sớm. Ông đã kiếm 100 triệu từ 1929 bằng cách hold short position trong nhiều tháng, không bị lung lay bởi các phục hồi tạm thời.

"Nguyên nhân thua lỗ lớn nhất không phải thiếu kiến thức — mà là thiếu kiên nhẫn." Livermore cảnh báo 4 kẻ thù của trader: Hy vọng (khi nên cắt lỗ), Sợ hãi (khi nên bắt cơ hội), Tham lam (khi nên chốt lời), và Lười biếng (khi không chịu nghiên cứu). Paradox: ông biết tất cả điều này nhưng vẫn bị cảm xúc khuất phục.